Przypisy stosowane w artykułach można generalnie podzielić na dwa rodzaje:
- odnośniki bibliograficzne – linki (odnośniki) do stron WWW zawierających źródłową informację, typowe odnośniki literaturowe do książek, gazet i czasopism. Należy je podawać przede wszystkim jako podbudowę źródłową kontrowersyjnych, bądź niepopieranych powszechnie poglądów. Przypisy są także zalecane przy wszelkiego rodzaju cytatach. Pamiętaj, żeby nie używać znanego z "papierowych" prac sposobu wielokrotnej adnotacji jednego, powtarzającego się, przypisu bibliograficznego w postaci ibidem (tamże). Ponieważ lista przypisów generowana jest automatycznie, wstawienie dodatkowego przypisu albo zmiana ich kolejności mogą spowodować, że tamże, nie będzie się już odnosić się do pierwotnego źródła na liście. W takich wypadkach warto skorzystać z szablonów: {{Cytuj książkę}}, {{Cytuj pismo}}, które raz wypełnione będą wymagać jedynie zmiany np. numerów stron przed kolejnym użyciem do przypisu. W zapisach skróconych, np. przy wielokrotnym cytowaniu tego samego źródła, można stosować odnośnik op. cit. (nazwisko autora, op. cit., str. XXX).
- przypisy ogólne – rozmaite uwagi, których z jakichś powodów nie chcemy zamieścić wprost w tekście podstawowym.
Przypisy zwykło się umieszczać w osobnej sekcji, poprzedzającej sekcję Bibliografia.
Przypisy tworzymy przy pomocy specjalnej funkcji[1] oprogramowania MediaWiki. Funkcja włączona została w grudniu 2005 i w ciągu kilku lat stała się standardem na wszystkich projektach Fundacji Wikimedia.
edytuj Korzystanie z przypisów w artykułach
Rada: na niniejszej stronie znajdziesz przykłady użycia przypisów. Aby zobaczyć jak wykorzystywane są w praktyce, najlepiej obejrzeć kilka Artykułów na medal, gdyż jednym z warunków przyznania medalu jest wyczerpujące zastosowanie przypisów.
Przypis dodaje siÄ™ za pomocÄ… znacznika ref:
<ref>treść przypisu</ref> |
Wszystkie znajdujące się w haśle odnośniki są numerowane i wiązane (linkowane) automatycznie, w kolejności ich występowania w tekście. Przypisy są numerowane, mają też przycisk (link) pozwalający na powrót do miejsca czytania.
Aby przypisy wraz z linkami wyświetliły się w artykule, należy napisać:
{{Przypisy}}
|
co zaowocuje stworzeniem podsekcji, a treść przypisów pokaże się w miejscu umieszczenia szablonu w postaci liczby umieszczonej w górnym indeksie. Wraz z nią wstawiony zostanie nagłówek drugiego stopnia "Przypisy", nie należy więc wpisywać go ręcznie. Szablon przypisów należy umieszczać bezpośrednio przed sekcją bibliografii.
Jeżeli w artykule tworzymy rozdziały trzeciego, czwartego lub następnego stopnia, zaleca się użycie atrybutu stopień szablonu {{Przypisy}} (uwaga, pierwszy ze znaków = wprowadza atrybut, dlatego warto oddzielić kolejne spacją, by uniknąć nieporozumień). Ten kod tworzy przypisy opatrzone nagłówkiem trzeciego stopnia:
{{Przypisy|stopień= ===}}
|
InnÄ… metodÄ… jest wstawienie znacznika
<references/> |
w odpowiednim podrozdziale. Np.:
=== Przypisy === <references/> |
W miejscu wstawienia pojawiÄ… siÄ™ przypisy.
edytuj Szablony treści przypisu
Można automatycznie formatować treści przypisu poprzez poniższe szablony:
Kiedy ich używamy, kod powinien mieć postać:
<ref>{{Cytuj ...}}</ref>
|
- Istnieje także gadżet ułatwiający wstawianie szablonów podczas edycji oraz konwerter tłumaczący angielskie szablony na polskie.
edytuj Przykłady
edytuj Wielokrotne użycie jednego odnośnika
Jeśli chcemy, aby więcej niż jeden odnośnik[x] kierował do tego samego przypisu, należy mu nadać nazwę. Robi się to przez dodanie do znacznika <ref> parametru "name=nazwa". Pierwsze wystąpienie przypisu[2] powinno mieć formę
<ref name="test">to jest przykład przypisu, do którego odwołuje się kilka odnośników w tekście</ref> |
w drugim[2] i kolejnych[2] wystarczy już samo
<ref name="test"/> |
(uwaga na ukośnik!). Wszystkie przypisy zostaną ponumerowane automatycznie (przypisy powtarzające się będą miały ten sam numer), a w sekcji z treścią przypisów pojawią się linki do konkretnych wystąpień przypisów.
edytuj Przykład praktyczny
Zobacz działanie w /Krótki przykład.
Kod takiej sekcji:
To<ref>przypis1</ref> sÄ…<ref name="przypis_wielokrotny">przypis2</ref> przypisy<ref name="przypis_wielokrotny"/>.
Lek X jest dobry dla zdrowia według lekarzy<ref
name="znana_gazeta">{{cytuj news |imiÄ™ = |
nazwisko = |autor =KtoÅ› tam |
współautorzy = |url=http://www.znana_gazeta.com|
tytuł =Lek X jest dobry |praca = |opublikowany = |strony = |
strona = |data = |data dostępu=2099-07-09 |język=polski }}</ref>,
chociaż pacjenci twierdzą, że nie<ref name="pacjenci">{{cytuj
stronę| url =http://www.pacjenci.niema.com | tytuł =Pacjenci nie
zgadzają się | data dostępu =2099-07-09 | autor =Pacjent Y|
nazwisko = | imię = | link autor = | współautorzy = | data = |
rok = | miesiÄ…c = | format = | praca = | opublikowany = |
stron = | język = | url archiwalny =| data archiwalna =}}</ref>.
{{Przypisy}}
|
edytuj Grupowanie przypisów
Przypisy można również grupować według ich przeznaczenia. Używa się do tego atrybutu "group".
Przykład (pierwszy przypis to przypis ogólny, drugi jest wyświetlany tam gdzie tag "references" będzie miał odpowiednią wartość atrybutu "group").
Według najnowszych badań naukowców gorąca woda może powodować poparzenia<ref>J. Kowalski, ''Woda'', (w: Fizyka ciał niestałych, 2009), ss 1-12.</ref>. W rzeczywistości już temperatura zbliżona do 90°C może powodować dotkliwe urazy<ref group="notatka">Dzieci, nie próbujcie tego w domu!</ref>. ; Notatki <references group="notatka"/> ==== Przypisy z przykładów ==== <references />
Wynik: Według najnowszych badań naukowców gorąca woda może powodować poparzenia[3]. W rzeczywistości już temperatura zbliżona do 90 °C może powodować dotkliwe urazy[notatka 1].
- Notatki
- ↑ Dzieci, nie próbujcie tego w domu!
edytuj Przypisy z przykładów
- ↑ Ævar Arnfjörð Bjarmason, meta:Cite/Cite.php, zob. też Specjalna:Wersja
- ↑ 2,0 2,1 2,2 to jest przykład przypisu, do którego odwołuje się kilka odnośników w tekście
- ↑ J. Kowalski, Woda, (w: Fizyka ciał niestałych, 2009), ss 1-12.
edytuj Komunikaty błędów
Korzystanie z systemu przypisów wymaga sporej staranności. W przypadku błędów w kodzie przypisów pokazują się na dole strony czerwone ostrzeżenia.
| Komunikat | Znaczenie |
|---|---|
| Błąd w przypisach: Istnieje znacznik <ref>, ale nie odnaleziono znacznika <references/> | Błąd zwykle oznacza, że:
|
| Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie krowa | Błąd oznacza, że:
|
| Błąd w przypisach: Nieprawidłowy znacznik <ref>. Odnośnik ref z zawartością musi mieć nazwę. | Błąd oznacza, że nie domknięto cudzysłowu w nazwie przypisu (np: <ref name="krowa />) lub użyto znacznika "<ref />" zamiast "</ref>". |
| Błąd w przypisach: Błąd w składni elementu <ref>. Przypisy bez podanej nazwy muszą posiadać treść | Błąd oznacza, że użyto pary znaczników "<ref></ref>" bez żadnej treści między nimi. |
Należy też zwrócić uwagę, że użycie znacznika domknięcia przypisu "</ref>" bez wcześniejszego użycia znacznika jego rozpoczęcia "<ref>" nie skutkuje komunikatem błędu ale wówczas w treści hasła pojawia się ów znacznik tak jakby był zwykłym tekstem "</ref>".
edytuj Przypisy - a czytelnik Wikipedii
Jeśli przede wszystkim czytasz Wikipedię, przypisy - poprzez bezpośrednie odwołanie do źródeł - pomagają określić wiarygodność zamieszczonych danych.
edytuj Co zrobić, gdy nie ma przypisów?
Jeśli jakieś zdanie, akapit lub pojedynczy fakt z artykułu budzi nasze wątpliwości, możemy zwrócić uwagę, że w tym miejscu przydadzą się przypisy. W tym celu w miejscu gdzie powinny być przypisy należy wpisać: {{subst:fakt/d}} albo {{fakt}}. Spowoduje to utworzenie informacji o braku przypisów - w pierwszym przypadku z datą wstawienia tej informacji: potrzebne źródło
edytuj Ukrycie przypisów przez czytelnika
Niektóre strony posiadają dość rozbudowane przypisy, które mogą przeszkadzać w czytaniu takich stron. Istnieje możliwość ukrycia przypisów indywidualnie przez użytkownika. Aby to zrobić, należy wpisać na swojej stronie wikipedysty:
[[/monobook.css]] |
Spowoduje to utworzenie linku do strony Wikipedysta:Twoja nazwa/monobook.css (dla posiadaczy domyślnej skórki monobook), który następnie należy kliknąć, a w nowo otwartym oknie dodać poniższe trzy wiersze kodu:
sup.reference {display:none;}
ol.references {display:none;}
.refsection {display:none;}
|
Jeśli monobook.css już istnieje, należy dodać do niego te trzy wiersze. Zapisanie i odświeżenie monobooka spowoduje ukrycie przypisów na wszystkich stronach Wikipedii dla danego użytkownika. Aby ponownie móc widzieć przypisy, należy usunąć te trzy wiersze z monobook.css i odświeżyć stronę. Operacje można powtarzać. Użytkownikom, szczególnie tym, którzy posiadają dynamiczne IP, zaleca się założenie konta przed utworzeniem monobook.css, aby nie tworzyć go zawsze od nowa.
|
||||||||||||||||||||
